काठमाडौं । मृत हात्तीको बच्चालाई सुँड र दाह्राको सहायताले बोकेको वयस्क पोथी हात्तीको भावुक तस्बिरले ‘वाइल्डलाइफ फोटोग्राफर अफ द इयर २०२६’ को उपाधि जितेको छ । इटालीका वन्यजन्तु फोटोग्राफर फेडेरिको भेरोनेसीले अफ्रिकी मुलुक नामिबियाको हुब नदी उपत्यकामा खिचेको उक्त तस्बिरले वन्यजन्तुको भावना, सम्बन्ध र व्यवहारको गहिराइलाई प्रस्तुत गरेको छ ।
हात्तीहरूको गतिविधि नियालिरहेका बेला भेरोनेसीले सुक्खा नदीको बालुवामा असामान्य पदचिह्न देखेका थिए । ती चिह्न पछ्याउँदै जाँदा उनले एउटा पोथी हात्तीले मृत बच्चालाई बोकेको दृश्य फेला पारे । बच्चाको एउटा खुट्टा हात्तीको दाह्रा र सुँडको बीचमा अड्किएको थियो ।
सुरुमा उनले उक्त हात्तीलाई मृत बच्चाकी आमा ठानेका थिए । तर, त्यस क्षेत्रमा हात्तीको अध्ययन गरिरहेको अनुसन्धान टोलीसँग तस्बिर साझा गरेपछि फरक तथ्य सार्वजनिक भयो । अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार ती पोथी हात्तीले केही वर्षअघि नै आफ्नो बच्चा गुमाइसकेकी थिइन् । यसअघि पनि उसले अरू पोथीका मृत बच्चाहरू उठाएको पाइएको थियो ।
वन्यजन्तुको तस्बिर खिच्न थालेको २० वर्षको अनुभवमा यो सबैभन्दा हृदयविदारक र नाटकीय क्षणमध्ये एक भएको भेरोनेसीले बताएका छन् । उनका अनुसार यस्तो दृश्यले जनावरमा हुने भावना र संवेदनाको जटिलता बुझ्न सहयोग गर्छ । तस्बिरले मानिसलाई वन्यजन्तुलाई बाहिरी रूपबाट मात्र नभई आफ्नै सम्बन्ध, स्मृति र भावनासहितका जीवका रूपमा हेर्न प्रेरित गर्ने उनको अपेक्षा छ ।
यस वर्षको प्रतियोगितामा हात्ती, कीरा, समुद्री जीव, चराचुरुङ्गी, उभयचर तथा वनस्पतिसँग सम्बन्धित विविध तस्बिर पुरस्कृत भएका छन् । बालकदेखि अनुभवी फोटोग्राफरसम्मका प्रतिस्पर्धीले प्रकृतिका दुर्लभ र रोचक क्षणलाई क्यामेरामा कैद गरेका छन् ।
जिम्बाब्वे र बेलायतसँग सम्बन्धित युवा फोटोग्राफर ओस्कार ह्विटफिल्डले गोब्रे कीराले आफ्नो शरीरभन्दा निकै ठूलो गोबरको डल्लो गुडाउँदै गरेको तस्बिरका लागि ११ देखि १४ वर्ष उमेर समूहको युवा विधामा पुरस्कार जितेका छन् । त्यस्तै, बेलायतकी एमिली डेभिसले आफ्नो बगैँचामा बुबाको स्मार्टफोन प्रयोग गरेर खिचेको भमराको तस्बिरका लागि १० वर्ष वा सोभन्दा कम उमेर समूहमा पुरस्कार प्राप्त गरेकी छन् ।
प्रतियोगिताका अन्य तस्बिरले जलवायु परिवर्तन र मानव गतिविधिका कारण वन्यजन्तुको व्यवहार तथा बासस्थानमा परिरहेका असरलाई पनि उजागर गरेका छन् । बेलायतको कर्नवालमा खिचिएको अक्टोपसको तस्बिरले समुद्रको तापक्रम बढ्दै जाँदा सामान्यतः न्यानो पानीमा पाइने जीव नयाँ क्षेत्रमा देखिन थालेको विषयलाई प्रस्तुत गरेको छ ।
यस्तै, अमेरिकाको ग्रेट साल्ट लेकमा खिचिएको तस्बिरले ताजा पानीको आपूर्ति अवरुद्ध हुँदा तालको पारिस्थितिक प्रणालीमा देखिएको परिवर्तन देखाउँछ । गुलाबी र फिक्का नीलो रङमा विभाजित तालको दृश्यले पानीको अवस्था र त्यसमा पाइने सूक्ष्मजीवबीचको सम्बन्धलाई उजागर गरेको छ ।
फोटो पत्रकारिता विधामा पुरस्कृत चिलीका फोटोग्राफर फ्रान्सिस्को नेग्रोनिको तस्बिरले वन्यजन्तुमाथि मानवीय गतिविधिको प्रभाव देखाएको छ । उनले अर्जेन्टिनाको पाटागोनियास्थित सान्ता क्रुज प्रान्तमा तारको बारमा झुन्ड्याइएको मृत पुमाको तस्बिर खिचेका थिए । सन् २०२५ मा उक्त क्षेत्रमा पुमाको सिकार प्रतिबन्धित गरिए पनि अवैध सिकार जारी रहेको विवरणमा उल्लेख छ ।
यसैगरी, थाइल्यान्डको बैंककस्थित लुम्फिनी पार्कमा खिचिएको पानीगोहोरोको तस्बिरले सहरी वातावरणमा वन्यजन्तुले आफूलाई कसरी अनुकूल बनाउँछन् भन्ने देखाएको छ । समुद्री जीवको प्रजनन व्यवहार, मरुभूमिको तातो बालुवाबाट बच्न खोजिरहेको बिच्छी तथा माछा मार्ने प्रकाशयुक्त मञ्चमुनि पौडिरहेको ह्वेल सार्कका तस्बिरले पनि प्रकृतिको विविधता र जीवहरूको जीवनशैलीलाई प्रस्तुत गरेका छन् ।
प्रतियोगिताका आयोजकका अनुसार पुरस्कृत तस्बिरहरूको प्रदर्शनी बेलायतको प्राकृतिक इतिहास संग्रहालयमा अक्टोबर १६ देखि सुरु हुनेछ ।
यस वर्षका तस्बिरहरूले वन्यजन्तुका भावनात्मक र दुर्लभ क्षण मात्र होइन, जलवायु परिवर्तन, बासस्थान विनाश, अवैध सिकार र मानवीय गतिविधिले प्रकृतिमा पारिरहेको असरसमेत उजागर गरेका छन् । वन्यजन्तुको जीवनलाई नजिकबाट देखाउने यस्ता तस्बिरले प्रकृति संरक्षणको आवश्यकता बुझाउन र जनचेतना अभिवृद्धि गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
