एजेन्सी । अमेरिकामा अब आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स अर्थात् एआईको विकास र निगरानीका लागि छुट्टै ‘एआई फोर्स’ गठन हुने भएको छ। राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले एआई उद्योगलाई थप नियमन गरेर नियन्त्रण गर्नेभन्दा यसको विकासलाई प्राथमिकता दिने नीति दोहोर्याउँदै नयाँ ‘एआई जार’ नियुक्त गर्ने घोषणा गर्नुभएको हो।
ट्रम्पले सामाजिक सञ्जाल ट्रुथ सोसलमार्फत एआईलाई अर्को औद्योगिक क्रान्तिको संज्ञा दिँदै अमेरिकी अर्थतन्त्रको विकासमा यसको महत्वपूर्ण भूमिका रहने बताउनुभएको छ। उहाँले एआई उद्योगको विकासलाई कुनै पनि हालतमा रोक्ने वा दबाउने पक्षमा आफ्नो प्रशासन नरहेको स्पष्ट पार्नुभएको छ। बरु उद्योगलाई सहयोग गर्दै यसको विकाससँगै आवश्यक निगरानी गर्ने उहाँको भनाइ छ।
ट्रम्पले प्रस्तावित ‘एआई फोर्स’लाई आफ्नो पहिलो कार्यकालमा स्थापना गरिएको ‘स्पेस फोर्स’सँग तुलना गर्नुभएको छ। यद्यपि, नयाँ एआई फोर्सको संरचना, अधिकार क्षेत्र, बजेट वा कुन सरकारी निकायअन्तर्गत रहने भन्नेबारे भने अहिलेसम्म विस्तृत जानकारी सार्वजनिक गरिएको छैन। नयाँ ‘एआई जार’को नियुक्ति पनि कहिले र कसलाई गरिने भन्ने टुंगो लागेको छैन।
एआईको तीव्र विकाससँगै यसको सुरक्षा र नियमनबारे अमेरिकामै बहस चर्किरहेका बेला ट्रम्पको यस्तो घोषणा आएको हो। एन्थ्रोपिक, ओपनएआई, गुगल र स्पेसएक्सएआईसँग सम्बन्धित नेतृत्व तहबाट एआई विकासको गति र सुरक्षाबारे चिन्ता व्यक्त भइरहेका छन्। केही प्रविधि विज्ञहरूले तीव्र विकासले सम्भावित जोखिम बढाउन सक्ने भन्दै थप सुरक्षा उपायको आवश्यकता औंल्याएका छन्।
तर ट्रम्पले एआईसम्बन्धी गम्भीर जोखिमका चेतावनीलाई अतिरञ्जित भन्दै थप सरकारी नियन्त्रणको आवश्यकतामाथि प्रश्न उठाउँदै आउनुभएको छ। उहाँको तर्कमा अमेरिकी एआई उद्योगमा कडा प्रतिबन्ध लगाउँदा चीनसँगको प्रविधि प्रतिस्पर्धामा अमेरिकालाई असर पर्न सक्छ। अमेरिका र चीनबीच एआईमा विश्वव्यापी नेतृत्व हासिल गर्ने प्रतिस्पर्धा बढिरहेका बेला ट्रम्प प्रशासनले एआई विकासलाई आर्थिक र रणनीतिक प्राथमिकताका रूपमा अघि सारेको देखिन्छ।
यसैबीच, अमेरिकाका चार ठूला प्रविधि कम्पनी एन्थ्रोपिक, ओपनएआई, स्पेसएक्सएआई र गुगलविरुद्ध एआई विकासको गति सुस्त बनाउन आपसमा अवैध सहमति गरेको आरोपमा मुद्दा दायर भएको छ। क्यालिफोर्नियास्थित संघीय अदालतमा दायर मुद्दामा यी कम्पनीहरूबीचको कथित समन्वयले प्रतिस्पर्धा र उपभोक्ताको हितमा असर पार्न सक्ने दाबी गरिएको छ। यो आरोप अदालतबाट प्रमाणित भइसकेको तथ्य भने होइन।
यसरी एकातर्फ एआईको विकासलाई तीव्र बनाउन अमेरिकी प्रशासनले नयाँ संरचना अघि सारिरहेको छ भने अर्कोतर्फ प्रविधिको सुरक्षा, प्रतिस्पर्धा र नियमन कसरी गर्ने भन्ने बहस पनि उत्तिकै तीव्र बनेको छ। अब बन्ने भनिएको ‘एआई फोर्स’ र नियुक्त हुने ‘एआई जार’ले अमेरिकी एआई नीतिलाई कुन दिशामा लैजान्छ भन्ने विषय विश्व प्रविधि उद्योगका लागि समेत चासोको विषय बनेको छ।