एजेन्सी । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङबीच बिहीबार वासिङ्टनमा महत्वपूर्ण वार्ता हुँदैछ। व्यापार तनाव कम गर्ने प्रयाससँगै दुई देशबीचको प्रविधि प्रतिस्पर्धा, आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स, ताइवान र इरान युद्धजस्ता संवेदनशील विषय वार्ताको एजेन्डामा छन्।
सीको तीनदिने अमेरिका भ्रमणको सुरुवातमै ट्रम्पले उनलाई जोइन्ट बेस एन्ड्रयुजमा विमानस्थलमै पुगेर स्वागत गरेका थिए। रेड कार्पेटसहित गरिएको यो औपचारिक स्वागतलाई दुई देशबीचको सम्बन्धलाई उच्च प्राथमिकता दिइएको संकेतका रूपमा हेरिएको छ।
वार्ताअघि नै अमेरिका र चीनले व्यापार युद्धविरामलाई थप दुई महिनाका लागि लम्ब्याउने सहमति गरेका छन्। यसअनुसार यसअघि नोभेम्बरमा समाप्त हुने भनिएको युद्धविराम अब जनवरी १० सम्म कायम रहनेछ। थप समयले दुवै पक्षलाई व्यापारसम्बन्धी विवादमा विस्तृत सहमति खोज्ने अवसर दिने अपेक्षा गरिएको छ।
व्यापार तनाव मुख्य एजेन्डा
अमेरिका-चीन सम्बन्धमा व्यापार लामो समयदेखि प्रमुख विवादको विषय रहँदै आएको छ। भन्सार, दुर्लभ खनिज, अमेरिकी कृषि उत्पादन तथा बोइङ विमान खरिदजस्ता विषयमा दुवै पक्षबीच भएका यसअघिका सहमतिको कार्यान्वयन पनि वार्तामा उठ्ने सम्भावना छ।
व्यापार युद्धविराम लम्ब्याइए पनि दीर्घकालीन व्यापार सम्झौताका विषयमा दुवै पक्षबीच अझै मतभेद छन्। त्यसैले बिहीबारको वार्तालाई तत्काल तनाव व्यवस्थापनसँगै आगामी चरणको आर्थिक सम्बन्धबारे छलफल गर्ने अवसरका रूपमा हेरिएको छ।
एआई र प्रविधिमा नयाँ संवाद
अमेरिका र चीनबीच आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स तथा अत्याधुनिक प्रविधिमा तीव्र प्रतिस्पर्धा छ। वार्तामा एआईको विकास, सुरक्षा र सम्भावित जोखिमबारे दुई देशबीच संवाद अघि बढाउने विषयमा पनि छलफल हुने अपेक्षा गरिएको छ।
अमेरिकी पक्षले गम्भीर एआई घटनाबारे एकअर्कालाई जानकारी गराउने तथा सम्भावित जोखिम व्यवस्थापनका लागि संवाद संयन्त्र बनाउने प्रस्ताव अघि सारेको बताइएको छ।
ताइवान र इरानको विषय
व्यापार र प्रविधिसँगै ताइवान पनि वार्ताको संवेदनशील विषय बन्नेछ। चीनले ताइवानलाई आफ्नो भूभाग दाबी गर्दै आएको छ भने अमेरिकाले ताइवानलाई सैन्य सहयोग तथा हतियार बिक्री गर्दै आएको छ। यस विषयमा दुई देशको सुरक्षा चासो प्रत्यक्ष रूपमा जोडिएको छ।
यस्तै, इरानसँगको युद्ध पनि वार्तामा उठ्ने सम्भावना छ। वासिङ्टनले तेहरानमाथि चीनको प्रभाव प्रयोग गर्न खोजे पनि चीनले अमेरिकी अपेक्षाअनुसार भूमिका खेल्ने विषय स्पष्ट छैन।
किन महत्त्वपूर्ण छ यो वार्ता ?
अमेरिका र चीन विश्व अर्थतन्त्र तथा प्रविधिका दुई प्रमुख शक्ति भएकाले उनीहरूबीचको सम्बन्धमा आउने परिवर्तनले विश्व व्यापार, आपूर्ति शृंखला, प्रविधि बजार र रणनीतिक सुरक्षामा प्रभाव पार्न सक्छ।
यसपटकको वार्ताबाट ठूलो सम्झौता हुने अपेक्षा सीमित रहे पनि व्यापार युद्धविरामलाई निरन्तरता दिने, आर्थिक विवाद व्यवस्थापन गर्ने र एआई तथा सैन्य संवादका क्षेत्रमा सहकार्यको बाटो खोल्ने प्रयास हुन सक्ने विश्लेषण गरिएको छ।
यसरी, ट्रम्प र सीको भेट केवल अमेरिका-चीन द्विपक्षीय सम्बन्धमा सीमित रहने विषय होइन। व्यापारदेखि प्रविधि र ताइवानदेखि इरानसम्मका मुद्दामा दुई शक्तिबीच बन्ने समझदारी वा कायम रहने मतभेदले आगामी दिनको अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धमा समेत प्रभाव पार्न सक्छ।