काठमाडौं । अमेरिका र इरानबीच युद्ध अन्त्यका लागि प्रारम्भिक समझदारी बनेको घोषणा भए पनि त्यसका वास्तविक सर्तहरू अझै सार्वजनिक भएका छैनन्। यही अन्योलका कारण अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य फेरि उकालो लागेको छ।
मंगलबार ब्रेन्ट क्रुडको मूल्य प्रतिब्यारेल २६ सेन्टले बढेर ८३ दशमलव ४२ डलर पुगेको छ भने अमेरिकी वेस्ट टेक्सास इन्टरमिडिएट अर्थात् डब्लूटीआईको मूल्य पनि ४६ सेन्टले वृद्धि भई ८१ दशमलव १२ डलर पुगेको छ।
यसअघि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानसँग युद्ध अन्त्यका लागि समझदारी भएको बताएका थिए। त्यसको प्रभावस्वरूप तेलको मूल्य करिब ५ प्रतिशतले घटेको थियो। तर, विश्वकै महत्त्वपूर्ण तेल ढुवानी मार्ग स्ट्रेट अफ होर्मुज कहिले पूर्ण रूपमा सञ्चालनमा आउँछ भन्ने अझै स्पष्ट छैन। यही कारण लगानीकर्ताहरू फेरि चिन्तित बनेका छन्।
विश्लेषकहरूका अनुसार समुद्री मार्ग सुरक्षित बनाउन, युद्धका क्रममा बिछ्याइएका विस्फोटक सामग्री हटाउन, बीमा प्रणाली पुनः सञ्चालन गर्न र तेल ढुवानी जहाजहरूलाई पुरानै अवस्थामा फर्काउन समय लाग्नेछ। त्यसैले तत्कालै विश्व बजारमा तेल आपूर्ति सहज हुने सम्भावना कम देखिएको छ।
यदि यो अवस्था लम्बियो भने यसको असर विश्व अर्थतन्त्रसँगै नेपालजस्ता आयातमुखी देशहरूमा पनि पर्न सक्छ। पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य वृद्धि हुँदा ढुवानी खर्च बढ्ने, महँगी चुलिने र उपभोक्ताको दैनिक जीवनमा थप आर्थिक दबाब पर्ने जोखिम विज्ञहरूले औंल्याएका छन्।
अब सबैको नजर अमेरिका–इरानबीच हुने अन्तिम शान्ति सम्झौतामा केन्द्रित छ। किनकि यही सम्झौताले विश्व बजार स्थिर हुन्छ कि फेरि नयाँ संकटतर्फ जान्छ भन्ने निर्धारण गर्नेछ।