काठमाडौं । पाकिस्तानले गत एक साताको अवधिमा ७६३ जना अफगान नागरिकलाई जेलबाट रिहा गरेको जनाएको छ। यससँगै एकै दिनमा करिब तीन हजार ७०० अफगान शरणार्थी पाकिस्तानबाट स्वदेश फर्किएको अफगान अधिकारीहरूले बताएका छन्।
अफगानिस्तानको शरणार्थी तथा स्वदेश फिर्ता व्यवस्थापनसम्बन्धी निकायका अनुसार विभिन्न अभियोगमा पाकिस्तानमा पक्राउ परेका अफगान कैदीहरूलाई रिहा गरी दक्षिणी कान्दाहार प्रान्तस्थित स्पिन बोल्डक सीमा नाका तथा पूर्वी नङ्गरहार प्रान्तको तोरखाम सीमा हुँदै अफगानिस्तान प्रवेश गराइएको हो।
पछिल्ला महिनाहरूमा पाकिस्तानले कागजातविहीन विदेशी नागरिकविरुद्ध निगरानी र निष्कासन अभियानलाई तीव्र बनाउँदै आएको छ। त्यसको प्रत्यक्ष असर अफगान शरणार्थीहरूमा परेको देखिएको छ, जसका कारण हजारौं अफगान नागरिक स्वदेश फर्किन बाध्य भएका छन्।
संयुक्त राष्ट्रसंघका विभिन्न निकायका तथ्यांकअनुसार हाल अनुमानित ६० लाख अफगान नागरिक विदेशमा बसोबास गरिरहेका छन्। तीमध्ये अधिकांश छिमेकी पाकिस्तान र इरानमा रहेका छन्। तर पछिल्लो समय दुवै देशले वैधानिक कागजात नभएका विदेशी नागरिकलाई स्वदेश फर्कन दबाब बढाउँदै लगेका छन्।
मानवअधिकारकर्मीहरूले शरणार्थीहरूको स्वदेश फिर्ती प्रक्रिया अन्तर्राष्ट्रिय मानवीय मापदण्डअनुसार स्वेच्छिक, सुरक्षित र सम्मानजनक हुनुपर्नेमा जोड दिएका छन्। उता, अफगानिस्तानले स्वदेश फर्किने नागरिकको व्यवस्थापन र पुनःस्थापनालाई चुनौतीपूर्ण कार्यका रूपमा सामना गरिरहेको छ।
पाकिस्तानको पछिल्लो कदमले क्षेत्रीय शरणार्थी व्यवस्थापन, सीमा सुरक्षा तथा मानवीय अवस्थाबारे पुनः अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको ध्यानाकर्षण गराएको छ।
