काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले अमेरिका र इरानले संयुक्त रूपमा इरानका परमाणु केन्द्रहरू उत्खनन गरी समृद्ध युरेनियम अमेरिका लैजाने दाबी गरेपछि दुई देशबीचको तनाव फेरि चर्किएको छ। ट्रम्पले बमबारीबाट प्रभावित परमाणु स्थलहरूमा दुवै पक्षका प्रतिनिधि सहभागी हुने र भारी उपकरण प्रयोग गरेर युरेनियम निकालिने बताएका छन्।
ट्रम्पले इरान अब होर्मुज जलडमरू बन्द नगर्न तयार भएको दाबी गर्दै छिट्टै शान्ति सम्झौता हुन सक्ने संकेत पनि दिएका छन्। उनका अनुसार आगामी केही दिनभित्रै वार्ताको अर्को चरण हुन सक्नेछ। तर इरानले यी सबै दाबीलाई कडा शब्दमा अस्वीकार गरेको छ। इरानी संसदका सभामुख मोहम्मद बाघेर गालिबाफले ट्रम्पले “एक घण्टाभित्र सात वटा झुटा दाबी” गरेको आरोप लगाएका छन्। उनले यस्ता अभिव्यक्तिले न त अमेरिका युद्धमा सफल देखिनेछ न त वार्तामा फाइदा पुग्ने बताएका छन्।
इरानको राष्ट्रिय सुरक्षा समितिका प्रवक्ता इब्राहिम रेजईले देशको युरेनियम कुनै हालतमा विदेश नपठाइने स्पष्ट पारे। उनका अनुसार युरेनियम समृद्धीकरण इरानको शान्तिपूर्ण आणविक कार्यक्रमको अभिन्न हिस्सा हो र यसलाई रोक्ने वा अन्त्य गर्ने विषयमा कुनै सहमति हुन सक्दैन। त्यस्तै, विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता इस्माइल बकाईले पनि ट्रम्पको दाबी अस्वीकार गर्दै युरेनियम इरानका लागि “जमिनजत्तिकै महत्वपूर्ण” भएको बताएका छन्।
यता, होर्मुज जलडमरूको विषय पनि तनावको केन्द्रमा रहेको छ। ट्रम्पले उक्त समुद्री मार्ग खुला रहने संकेत दिए पनि अमेरिकी नाकाबन्दी भने जारी रहने बताएका छन्। यसको प्रतिक्रिया दिँदै गालिबाफले यदि नाकाबन्दी कायम रहेमा होर्मुज सधैं खुला नरहने चेतावनी दिएका छन्।
इरानले युद्धविरामको सन्दर्भमा होर्मुज खुला राख्ने संकेत दिएपछि अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा तेलको मूल्य घटेको छ। ब्रेन्ट क्रुडको मूल्य करिब ९ प्रतिशतले घटेर प्रतिब्यारेल ९० डलर आसपासमा पुगेको छ, जुन पछिल्लो केही महिनाकै न्यून स्तर हो।
यो घटनाक्रमले अमेरिका–इरान सम्बन्ध फेरि संवेदनशील मोडमा पुगेको संकेत दिएको छ, जहाँ कूटनीतिक वार्ता, आर्थिक प्रतिबन्ध र रणनीतिक समुद्री मार्ग सबै महत्वपूर्ण कारक बनेका छन्।