काठमाडौं । मध्यपूर्वमा तनाव चर्किरहेका बेला इरानले होर्मुज जलमार्गको पश्चिमी क्षेत्रमा एउटा अमेरिकी ड्रोन नियन्त्रणमा लिएको दाबी गरेको छ। इरानको इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड्स कोर्प्स (आईआरजीसी) को नौसेनाले इलेक्ट्रोनिक युद्ध प्रणाली प्रयोग गरेर ड्रोनलाई सुरक्षित रूपमा अवतरण गराई आफ्नो नियन्त्रणमा लिएको जनाएको हो।
इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यमका अनुसार, उक्त ड्रोनको उद्देश्य फारसको खाडीको तटीय क्षेत्र र होर्मुज जलमार्ग आसपास रहेका इरानी वायु रक्षा प्रणालीको पहिचान गर्नु थियो। ड्रोनबाट प्राप्त सूचनाका आधारमा त्यसको उडान फारसको खाडीको दक्षिणी किनारमा रहेको कुनै देशबाट सुरु भएको हुन सक्ने इरानको दाबी छ।
यसअघि पनि आईआरजीसीले होर्मुज जलमार्गको पूर्वी क्षेत्रमा अमेरिकी एमक्यू-१ ड्रोन खसालेको दाबी गरेको थियो। पछिल्लो घटनाले इरान र अमेरिकाबीचको सैन्य तनाव तथा रणनीतिक जलमार्गमा निगरानी गतिविधिबारे थप प्रश्न उठाएको छ। यद्यपि, ड्रोन नियन्त्रणमा लिइएको दाबीको स्वतन्त्र पुष्टि भएको छैन र अमेरिकी पक्षको प्रतिक्रिया पनि सार्वजनिक भएको छैन।
यसैबीच, होर्मुज जलमार्ग पार गर्ने क्रममा तीनवटा तेल ट्यांकरमा आगलागी भएको इरानले जनाएको छ। आईआरजीसीका अनुसार, ती जहाज बारुदी सुरुङमा ठोक्किएका थिए। इरानी पक्षले जहाजहरूले अनुमति नलिएको दक्षिणी मार्ग प्रयोग गरेको र चेतावनी बेवास्ता गर्दै अघि बढेको आरोप लगाएको छ।
इरानी समाचार संस्था तस्निमका अनुसार, ती ट्यांकरले आफ्नो राडार तथा नेभिगेसन प्रणाली बन्द गरेका थिए। आगलागीपछि जहाजहरू जलमार्गको दक्षिणी किनारमा छाडिएको आईआरजीसीको भनाइ छ। घटनाबाट समुद्री वातावरणमा प्रदूषण फैलिएको दाबी गर्दै इरानले जहाजका मालिक र चालक दललाई जिम्मेवार ठहर्याएको छ।
तर, तीनवटै ट्यांकरमा आगलागी हुनुको वास्तविक कारण, जहाजको पहिचान तथा क्षतिको अवस्थाबारे स्वतन्त्र पुष्टि हुन सकेको छैन।
विश्वको महत्त्वपूर्ण तेल ढुवानी मार्गमध्ये एक होर्मुज जलमार्गमा हुने यस्ता घटनाले अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा आपूर्ति र समुद्री सुरक्षामा असर पार्न सक्छ। त्यसैले इरानका पछिल्ला दाबी र घटनाको वास्तविकता पुष्टि हुन बाँकी रहँदा पनि यस क्षेत्रको सुरक्षा अवस्थालाई अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले चासोका साथ हेरिरहेको छ।