काठमाडौँ । नेपाली काङ्ग्रेस यतिबेला गम्भीर आन्तरिक संकटको सामना गरिरहेको छ। बाह्य रूपमा लोकतान्त्रिक अभ्यासको दाबी गर्दै आएको यो दलभित्र अहिले अविश्वास, शक्ति संघर्ष र गुटीय द्वन्द्व तीव्र बन्दै गएको संकेत देखिएको छ।
सभापति गगनकुमार थापाबाट पार्टीभित्र सुधार र नयाँ नेतृत्व शैलीको अपेक्षा गरिएको थियो। तर पछिल्ला निर्णयहरूले ती अपेक्षामाथि प्रश्न उठाएको छ। वरिष्ठ नेता कृष्णप्रसाद सिटौलामाथि गरिएको कारबाही, रामेछाप जिल्ला सभापतिबाट तामाङलाई हटाउने निर्णय तथा राष्ट्रियसभा संसदीय दलको नेताबाट सिटौलालाई हटाएर कमला पन्तलाई नियुक्त गर्ने कदमलाई राजनीतिक सन्देशका रूपमा हेरिएको छ। यी निर्णयहरूले पार्टीभित्र असहमति राख्ने नेताहरूलाई किनारा लगाउने प्रयास भएको आरोप लागिरहेको छ।
यसैबीच, कान्छारामले सार्वजनिक रूपमा गगन थापामाथि उठाएको “अरबौं रुपैयाँको सम्पत्ति” सम्बन्धी आरोपले विवाद थप चर्काएको छ। यस्तो गम्भीर आरोपप्रति नेतृत्वको प्रतिक्रिया र पारदर्शिताको अभावले पार्टीभित्र र बाहिर दुवै तहमा प्रश्नहरू उठ्न थालेका छन्। गगन थापा स्वयं विगतमा गुटीय राजनीति र एकपक्षीय निर्णयविरुद्ध उभिँदै आएका नेता हुन्। तर अहिले उनैको नेतृत्वमा उस्तै प्रवृत्ति दोहोरिएको आरोप लाग्न थालेपछि उनको राजनीतिक छवि नै परीक्षणको घेरामा परेको छ।
अर्कोतर्फ, शेरबहादुर देउवा नेतृत्वको पुरानो समूह पूर्ण रूपमा वर्तमान नेतृत्वसँग सहमत देखिँदैन। ‘सात भाइ’ समूह लगायतका संरचनाहरू अझै सक्रिय रहँदा पार्टीभित्र शक्ति सन्तुलन कायम गर्न चुनौती देखिएको छ। यो विवाद केवल व्यक्ति-व्यक्तिबीचको द्वन्द्व नभई नेतृत्व शैलीको टकरावका रूपमा पनि हेरिएको छ। नयाँ नेतृत्वले पुरानै शैली अपनाएको आरोपले ‘परिवर्तन’को मूल नारामाथि नै प्रश्न उठाएको छ।
जिल्ला तहसम्म यसको प्रभाव देखिन थालेको छ। कार्यकर्ताहरू अन्योलमा परेका छन् भने निर्णय प्रक्रियामा पारदर्शिताको अभाव र गुटगत आधारमा जिम्मेवारी बाँडिने गुनासो बढ्दो छ। यसले संगठनात्मक मनोबल कमजोर बनाउँदै लगेको विश्लेषकहरू बताउँछन्।
इतिहासले पनि देखाउँछ कि काङ्ग्रेसभित्रको गुटीय संघर्षले पार्टीलाई पटक-पटक कमजोर बनाएको छ। वर्तमान अवस्था पनि त्यस्तै दिशातर्फ उन्मुख भएको संकेत देखिएको छ।
विश्लेषकहरूका अनुसार, गगन थापासामु अहिलेको प्रमुख चुनौती विपक्षीसँगको प्रतिस्पर्धा होइन, पार्टीभित्रको एकता कायम गर्नु हो। आलोचना सहनु, असहमतिलाई स्थान दिनु र पारदर्शी निर्णय प्रक्रिया अपनाउनु अहिलेको आवश्यकता भएको उनीहरू बताउँछन्।
काङ्ग्रेस अहिले स्पष्ट रूपमा दोबाटोमा उभिएको छ-एकातिर फुट र अविश्वासको जोखिम, अर्कोतिर सुधार र एकताको सम्भावना। आगामी कदमले पार्टीको भविष्य मात्र होइन, समग्र राजनीतिक दिशालाई पनि प्रभावित पार्ने देखिन्छ।