काठमाडौं । चीनले दक्षिण कोरियालाई अमेरिका र चीनबीच बढ्दो रणनीतिक प्रतिस्पर्धामा कुनै एक पक्षको साथ नलिन आग्रह गरेको छ। चीनका विदेशमन्त्री वाङ यीले दक्षिण कोरियालाई ‘रणनीतिक स्वायत्तता’ कायम गर्दै बेइजिङ र वासिङ्टन दुवैसँग सन्तुलित सम्बन्ध अघि बढाउन सुझाव दिएका हुन्।
दक्षिण कोरियाको राजधानी सोलमा राष्ट्रिय सुरक्षा सल्लाहकार वि सुङ-लाकसँगको भेटमा वाङले चीन कुनै गुटबन्दी वा शक्ति राष्ट्रको पक्ष लिने नीतिको पक्षमा नरहेको बताएका छन्। उनका अनुसार सोलले आफ्ना राष्ट्रिय हितलाई केन्द्रमा राखेर चीन र अमेरिकासँग एकैसाथ सम्बन्ध विकास गर्नुपर्छ। वाङले कोरियाली प्रायद्वीपमा दीर्घकालीन शान्तिका लागि संवाद र आपसी विश्वास पुनःस्थापना आवश्यक रहेकोमा पनि जोड दिएका छन्। सबै पक्षले संवाद पुनः सुरु गर्न ठोस कदम चाल्नुपर्ने भन्दै उनले द्वन्द्वका मूल कारण समाधान गरेर मात्र स्थायी शान्ति हासिल गर्न सकिने बताएका छन्।
चीनले उत्तर कोरियाप्रति अमेरिकाको ‘शत्रुतापूर्ण व्यवहार’ अन्त्य हुनुपर्ने धारणा पनि दोहोर्याएको छ। युद्धविरामको वर्तमान अवस्थालाई दीर्घकालीन शान्तिपूर्ण सहअस्तित्वमा रूपान्तरण गर्नुपर्ने बेइजिङको भनाइ छ। यसैबीच दक्षिण कोरियाली राष्ट्रपति ली जे म्योङले चीनसँगको सम्बन्धलाई थप उचाइमा पुर्याउने इच्छा व्यक्त गरेका छन्। आगामी नोभेम्बरमा दक्षिणी चीनमा हुने एपेक शिखर सम्मेलनमा सहभागी हुँदा चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङसँग भेटवार्ता गरी द्विपक्षीय रणनीतिक सहकार्यलाई थप बलियो बनाउने उनको तयारी छ।
लीले दक्षिण कोरिया-चीन सम्बन्धमा सुधारका लागि आफ्नो सरकार प्रतिबद्ध रहेको बताएका छन्। वाङले पनि सोलको ‘तर्कसंगत, व्यावहारिक र सकारात्मक’ चीन नीतिले दक्षिण कोरियाकै हित हुने धारणा राखेका छन्। व्यापारिक सम्बन्ध विस्तारका लागि चीनले दुई देशबीचको स्वतन्त्र व्यापार सम्झौताको दोस्रो चरणको वार्तालाई तीव्र बनाउन पनि आग्रह गरेको छ। विश्वका विभिन्न मुलुकमा संरक्षणवादी व्यापार नीति बढिरहेका बेला चीन र दक्षिण कोरियाबीच आर्थिक सहकार्य अझ महत्वपूर्ण हुने बेइजिङको संकेत छ।
वाङको सोल भ्रमणलाई चीन-दक्षिण कोरिया सम्बन्ध सुधारको संकेतका रूपमा समेत हेरिएको छ। सेप्टेम्बर २०२१ पछि यो उनको पहिलो व्यक्तिगत मन्त्रीस्तरीय सोल भ्रमण हो। पछिल्लो समय दक्षिण कोरियाले पूर्वराष्ट्रपति युन सुक(योलको तुलनात्मक रूपमा कडा अमेरिका समर्थित विदेश नीतिबाट केही दूरी बनाउँदै चीनसँग व्यावहारिक सम्बन्ध विस्तार गर्न खोजिरहेको देखिन्छ। राष्ट्रपति लीले यसअघि बेइजिङको राजकीय भ्रमणसमेत गरेका थिए।
यता अमेरिका-दक्षिण कोरिया सुरक्षा सम्बन्धमा पनि केही असहजता देखिएको छ। संयुक्त सैन्य अभ्यासको अवधि घटाइएको विषयमा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले उत्तर कोरियाली नेता किम जोङ(अनसँग आफ्नो व्यक्तिगत सम्बन्धलाई कारणका रूपमा प्रस्तुत गरेका छन्।
ट्रम्पले उत्तर कोरियासँग आणविक मुद्दामा रोकिएको कूटनीतिक संवाद पुनः सुरु गर्ने इच्छा व्यक्त गर्दै किमसँग अर्को शिखर वार्ताको सम्भावना खोजिरहेका छन्। आगामी एपेक शिखर सम्मेलनका क्रममा यस्तो भेटवार्ता हुन सक्ने चर्चा पनि भइरहेको छ। तर उत्तर कोरियाले भने सम्भावित वार्ताप्रति अझै शंका व्यक्त गरिरहेको छ। किम जोङ(अनकी बहिनी किम यो-जोङले हालै अमेरिकी सैन्य अभ्यासलाई प्योङयाङप्रतिको शत्रुतापूर्ण नीतिको निरन्तरताका रूपमा व्याख्या गरेकी छन्। यसबीच चीनले सम्भावित ट्रम्प-किम शिखर वार्ताबारे कुनै स्पष्ट धारणा सार्वजनिक गरेको छैन। चिनियाँ विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता लिन जियानले उक्त विषयमा तत्काल टिप्पणी गर्न नसकिने बताएका छन्।
समग्रमा वाङ यीको सोल भ्रमणले अमेरिका-चीन प्रतिस्पर्धाबीच दक्षिण कोरियाको रणनीतिक भूमिका थप महत्वपूर्ण बन्दै गएको संकेत गरेको छ। चीन सोललाई आफ्नो प्रभाव क्षेत्रतर्फ तान्न चाहन्छ भने अमेरिका आफ्नो सुरक्षा गठबन्धनलाई कायम राख्न चाहन्छ। यस्तो अवस्थामा दक्षिण कोरियाले दुवै शक्तिबीच कसरी सन्तुलन कायम गर्छ भन्ने विषय एसियाली भू-राजनीतिको महत्वपूर्ण प्रश्न बनेको छ।
