काठमाडौं । नेपालका सार्वजनिक विश्वविद्यालयमा नयाँ नेतृत्व चयन गर्ने प्रक्रिया अन्तिम चरणतर्फ अघि बढेको छ। रिक्त रहेका विभिन्न विश्वविद्यालयका उपकुलपति पदका लागि अल्पसूचीमा परेका उम्मेदवारहरूको अन्तर्वार्ता तथा कार्ययोजना प्रस्तुतीकरण प्रक्रिया तीव्र रूपमा अघि बढाइएको हो। शिक्षा क्षेत्रमा नेतृत्व चयनलाई पारदर्शी, प्रतिस्पर्धी र परिणाममुखी बनाउने उद्देश्यसहित सरकारले समानान्तर रूपमा छनोट प्रक्रिया सञ्चालन गरिरहेको जनाएको छ।
हाल पूर्वाञ्चल विश्वविद्यालय, मध्यपश्चिम विश्वविद्यालय तथा कृषि तथा वन विज्ञान विश्वविद्यालयका उपकुलपति पदका लागि छनोटमा परेका उम्मेदवारहरूको अन्तर्वार्ता र कार्ययोजना प्रस्तुतीकरण भइरहेको छ। उपकुलपति छनोट तथा सिफारिस समितिले स्वीकृत गरेको पूर्वनिर्धारित कार्यतालिकाअनुसार तीनवटै विश्वविद्यालयको मूल्याङ्कन प्रक्रिया एकैसाथ सञ्चालन गरिएको हो।
सरकारले यस प्रक्रियामार्फत विश्वविद्यालयहरूमा सक्षम, दूरदर्शी, नवप्रवर्तनमुखी तथा परिणाममुखी नेतृत्व चयन गर्ने लक्ष्य राखेको छ। उच्च शिक्षाको गुणस्तर अभिवृद्धि, विश्वविद्यालय प्रशासनको संस्थागत सुदृढीकरण तथा शैक्षिक सुशासनलाई प्रभावकारी बनाउने अपेक्षासहित कार्ययोजना प्रस्तुतीकरणलाई पनि छनोट प्रक्रियाको महत्वपूर्ण आधार बनाइएको छ।
छनोट प्रक्रियाको विश्वसनीयता कायम राख्न प्रत्येक अन्तर्वार्ता प्यानलमा सम्बन्धित विषयका विज्ञ तथा उपकुलपति छनोट तथा सिफारिस समितिका सदस्यहरूको सहभागिता सुनिश्चित गरिएको छ। साथै, प्रत्येक विश्वविद्यालयका लागि छुट्टाछुट्टै विज्ञ समूह गठन गरेर मूल्याङ्कनलाई निष्पक्ष, वस्तुनिष्ठ र गुणस्तरीय बनाउने प्रयास गरिएको मन्त्रालयले जनाएको छ।
पूर्वनिर्धारित कार्यतालिकाअनुसार सोमबार पोखरा विश्वविद्यालय र राजर्षि जनक विश्वविद्यालयका उम्मेदवारहरूको कार्ययोजना प्रस्तुतीकरण तथा अन्तर्वार्ता सञ्चालन हुनेछ। यसअघि शनिबार त्रिभुवन विश्वविद्यालय, सुदूरपश्चिम विश्वविद्यालय तथा लुम्बिनी बौद्ध विश्वविद्यालयका उम्मेदवारहरूको अन्तर्वार्ता सम्पन्न भइसकेको छ।
निर्धारित समयसीमाभित्र आठवटै विश्वविद्यालयका उपकुलपति छनोट प्रक्रिया सम्पन्न गर्ने सरकारको तयारी रहेको छ। उच्च शिक्षा क्षेत्रमा लामो समयदेखि नेतृत्व रिक्तता, प्रशासनिक अस्थिरता र नीतिगत अन्योलका विषय उठिरहेका बेला योग्य नेतृत्व छनोटको यो प्रक्रिया विश्वविद्यालय सुधारको एउटा महत्वपूर्ण अवसरका रूपमा हेरिएको छ। अब छनोट हुने नयाँ उपकुलपतिहरूले विश्वविद्यालयको शैक्षिक गुणस्तर, अनुसन्धान, सुशासन र संस्थागत सुधारलाई कति प्रभावकारी रूपमा अघि बढाउँछन् भन्ने विषयले उच्च शिक्षा क्षेत्रको आगामी दिशा निर्धारण गर्नेछ।