काठमाडौं । संयुक्त राष्ट्रसङ्घले चालु वर्षको पहिलो तीन महिनामै पाकिस्तान-अफगानिस्तान सीमाक्षेत्रमा भएको सशस्त्र द्वन्द्वका क्रममा कम्तीमा ३७२ जना अफगान नागरिक मारिएको जनाएको छ। अफगानिस्तानमा संयुक्त राष्ट्र सहायता मिसन (युएनएएमए) ले सार्वजनिक गरेको प्रतिवेदनअनुसार जनवरी १ देखि मार्च ३१ सम्म अफगान सुरक्षा बल र पाकिस्तानी सैन्य बलबीच भएको सीमापार हिंसामा ३९७ जना घाइते समेत भएका छन्।
प्रतिवेदनअनुसार मारिनेहरूमा १३ महिला, ४६ बालबालिका र ३१३ पुरुष रहेका छन्। राष्ट्रसङ्घले अधिकांश नागरिक हताहती हवाई आक्रमणका कारण भएको उल्लेख गरेको छ भने केही घटना सीमापार गोलीबारीका क्रममा भएको जनाएको छ। एक मानवअधिकारकर्मीको समेत मृत्यु भएको प्रतिवेदनमा उल्लेख गरिएको छ।
सन् २०२१ मा तालिबान पुनः सत्तामा आएपछि पाकिस्तान र अफगानिस्तानबीचको सम्बन्ध लगातार तनावपूर्ण बन्दै गएको छ। पाकिस्तानले अफगान तालिबान सरकारमाथि आतङ्ककारी समूहलाई संरक्षण दिएको आरोप लगाउँदै आएको छ। यद्यपि अफगानिस्तानले उक्त आरोप अस्वीकार गर्दै पाकिस्तानमाथि आफ्ना शत्रु समूहलाई आश्रय दिएको तथा अफगान सार्वभौमसत्ताको सम्मान नगरेको आरोप लगाएको छ।
यसैबीच पाकिस्तानले पनि प्रतिवेदनप्रति प्रतिक्रिया दिँदै यस वर्षको सुरुदेखि १३० जना पाकिस्तानी नागरिक तथा सुरक्षाकर्मी मारिएको जनाएको छ। पाकिस्तानको विदेश मन्त्रालयले हालै काबुलका शीर्ष कूटनीतिक प्रतिनिधिलाई बोलाएर सप्ताहन्तमा भएको आक्रमणमा १५ जनाको मृत्यु भएको जानकारी गराएको थियो, जसमा अधिकांश प्रहरी अधिकारी रहेका थिए।
विश्लेषकहरूका अनुसार गत वर्ष अक्टोबरयता सीमापार झडपहरू झनै चर्किएका छन्। राष्ट्रसङ्घका अनुसार पछिल्लो तीन महिनाको नागरिक मृत्यु संख्या सन् २०११ यता रेकर्ड गरिएको अवधिमध्ये सबैभन्दा उच्च हो। यसले क्षेत्रीय सुरक्षाको अवस्था थप जटिल बन्दै गएको संकेत गरेको छ।
तालिबान सरकारले भने उक्त घटनामा ४०० भन्दा बढी सर्वसाधारण मारिएको दाबी गरेको छ। जवाफमा पाकिस्तानले आफ्नो सैन्य कारबाही केवल “आतङ्कवादी र सैन्य पूर्वाधार” विरुद्ध लक्षित रहेको र अस्पताल वा नागरिक संरचनालाई निशाना नबनाइएको स्पष्ट पारेको छ।
राष्ट्रसङ्घले दुवै पक्षलाई अन्तर्राष्ट्रिय मानवीय कानुनको सम्मान गर्न आग्रह गर्दै विशेषगरी स्वास्थ्य संस्था र आवासीय क्षेत्रलाई आक्रमणबाट जोगाउन अपिल गरेको छ। साथै बेपत्ता व्यक्तिहरूको अभिलेख सङ्कलन गरी परिवारलाई सहयोग गर्न अफगान अधिकारीहरूलाई अनुरोध गरिएको छ।
यसैबीच चीनको बेइजिङमा अप्रिलको सुरुमा भएको त्रिपक्षीय वार्तापछि पाकिस्तान र अफगानिस्तानले तनाव न्यूनीकरण र द्वन्द्वबाट बच्न प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका थिए। तर पछिल्ला घटनाक्रमले सीमाक्षेत्रमा शान्ति स्थापना अझै चुनौतीपूर्ण रहेको देखाएको छ।